48 YANGIN ve GÜVENLİK • Ekim / 2024 2. YANGIN SIRAYETI VE BUNA BAĞLI YANGIN ÖRNEKLERI Herhangi bir konut, dükkân veya endüstriyel tesiste sahip olunan risklere bağlı olarak yangın ortaya çıkabilmektedir fakat bu durum haricinde ilgili yapı bulunduğu alana göre çevresel risklere de maruz kalabilmektedir. Yangın sirayeti bir noktada meydana gelen yangının başka bir alanı etkisi altına alması veya belirli bir alana bulaşması olarak tanımlanabilmektedir, sirayet eden yangın ortaya çıktığı alanın dışına doğru yönelerek farklı konut veya işletmelerde hasar meydana getirebilmektedir. Ülkemizde yaşanan yangın sirayetlerine ait bazı örnekler aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. Tablodan da anlaşılacağı üzere 2023-2024 yıllarında konut, işletme, dükkân, açık alan ve sanayi tesislerinde meydana gelen yangınlar oluştuğu kısımlarla sınırlı kalmamaktadır. Cephelerde bulunan yerleşim yerleri, ağaçlık alanlar ve fabrikalar yangının sirayet etmesi-sıçramasıyla birlikte riskli tarafta olabilmektedir. 20 adet yangın sirayet verisinin 10 tanesi endüstriyel tesisler olarak işlenmiştir, bu kısımlardaki yangınların etki ettiği fabrika sayısı ise yirminin üzerinde olmuştur, çalışmanın ilerleyen kısımlarında da sanayi yapıları ele alınarak yangın sirayet riski hakkında değerlendirmelere yer verilmektedir. Yapılar arası mesafe, yapı yüksekliği ile eninin oranı, yapı yerleşim alanı, kat sayısı ile kapalı alan bilgisi, yapı malzeme türü, yapının kullanım amacı veya yürütülen faaliyet, iki yapı arası ayırıcı kısım/bölme bulunması, yapılar arası yanıcı madde bulundurulması ile binanın açıklık oranı (pencere, balkon ve benzeri) oldukça önemli hususlar olarak değerlendirilmektedir. 3. YURT DIŞI UYGULAMA VE STANDARTLARDA YAPILAR ARASI MESAFE Türkiye’de geçerliliği bulunan 19/12/2007 tarih ve 26735 sayılı Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelikte yapılar arası minimum veya maksimum mesafe ile alakalı ifadeler bulunmamaktadır, bununla birlikte 21 numaralı maddenin beşinci kısmında orman alanları ile ilgili güncellemeler getirilmiştir, orman örtüsünün yanıcılık özelliklerine göre yanıcı malzeme bulundurulması, arazi eğimi ile orman-yapı mesafelerinde uygulama esasları değiştirilmiştir. 03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde yapılar arası mesafe inşaat durumu göz önüne alınarak değerlendirilmektedir, bu doğrultuda olası bir yangının sirayet riskini etkileyecek veya belirleyecek herhangi bir sınırlama görülmemiştir. National Fire Protection Association sözcüklerinin baş harflerinden elde edilen NFPA, Amerika Birleşik Devletleri özelinde zorunlu şekilde uygulanan ve yangın güvenliğine dair pek çok standardı kapsamlı şekilde ele alan bir kuruluştur. Üç yüzden fazla kod ve standardın yer aldığı bu kuruluşta Taşınabilir Yangın Söndürücüler Standardı, Düşük-Orta-Yüksek Genleşmeli Köpük Sistemleri Standardı, Karbondioksit Söndürme Sistemleri Standardı, Yağmurlama Sistemlerinin Kurulum Standardı, Mobil Köpüklü Söndürücü Standardı, Boru ve Hortum Sistemlerinin Kurulum Standardı, Kuru ve Islak Kimyasal Söndürme Sistemleri Standardı, Köpüklü Su Sprinkler ve Köpüklü Su Püskürtme Sistemlerinin Kurulum Standardı, Yangından Korunma Amaçlı Sabit Pompaların Kurulum Standardı, Yanıcı ve Parlayıcı Sıvılar Kodu, Sıvılaştırılmış Doğal Gazın (LNG) Üretimi, Depolaması ve Elleçlenmesi Standardı, Duman Kontrol Sistemleri Standardı, Can ve Malın Yangından Korunmasına İlişkin Standart Depolama Alanının Yangından Korunması Standardı gibi tasarım-uygulama ve yönlendirme kriterleri bulunmaktadır. NFPA 80A Binaların Dış Mekân Yangınlarına Karşı Korunması İçin Önerilen Uygulama dokümanının dördüncü bölümünde Yangına Maruz Kalma Sınıflandırması ve Tavsiye Edilen Ayırma Mesafelerine yer verilmiştir, burada maruz kalma hususu radyant ısı ve alev olarak iki ayrı başlıkta incelenmektedir. Uygun görülen mesafe hesaplamasında yangın yükünün kilogram/metrekare cinsinden bulunmasıyla birlikte şiddet sınıflandırılması yapılmaktadır. İç kaplamaların ve tavanların alev yayılma indeksi de benzer şekilde üç sınıfa ayrılmaktadır. 0-25 arası hafif, 26-75 Tablo 1. Basında Yer Alan Yangın Sirayet Haberleri Yangının Meydana Geldiği Yapının Kullanım Amacı Yangının Yarattığı Hasar-Sirayet Ettiği Alan Tarih İl-İlçe Sanayi Tesisleri 10 Fabrika Ağustos 2023 Bursa-İnegöl Sanayi Tesisleri 1 Fabrika Eylül 2023 İstanbul-Silivri Konut 2 Konut Mayıs 2024 Bursa-İnegöl Konut 1 Konut Mart 2024 Bolu-Mudurnu Çiftlik-Samanlık 2 Konut ve 1 Depo Nisan 2024 Burdur-Ağlasun Açık Alan 1 Konut Nisan 2024 Kocaeli-İzmit Sanayi Tesisleri 1 Fabrika Nisan 2024 Kocaeli-Çayırova Konut 2 Konut Mayıs 2024 Düzce-Cumayeri Sanayi Tesisleri 1 Fabrika Ağustos 2023 Adana-Seyhan Sanayi Tesisleri 2 Fabrika Aralık 2023 Kocaeli-Gebze Konut 2 Yapı Nisan 2024 İstanbul-Beyoğlu Sanayi Tesisleri 1 Konut ve 1 İş Yeri Eylül 2023 Sakarya-Serdivan Sanayi Tesisleri 1 Fabrika Nisan 2024 İzmir-Çiğli Sanayi Tesisleri 1 Depo Temmuz 2023 Eskişehir-İnönü Açık Alan 1 Fabrika Eylül 2023 Düzce-Çilimli Açık Alan 4 İş Yeri Mayıs 2024 İstanbul-Sarıgazi Dükkân 3 Konut Nisan 2024 Ankara-Keçiören İşletme 1 Otomobil ve 3 Konut Mayıs 2024 İstanbul-Maltepe Sanayi Tesisleri 1 Fabrika Ocak 2024 İstanbul-Sultangazi Sanayi Tesisleri 1 Fabrika Haziran 2023 İstanbul-Başakşehir MAKALE
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=